preventieve zorg


Preventieve zorg mag zich in een toenemende belangstelling verheugen. Als resultaat van uitgebreid onderzoek en geholpen door nieuwe technologische ontwikkelingen zijn we nu in staat om op diverse niveaus aan preventie te doen. Niet alleen kan van tal van ziekten aangegeven worden hoe groot de kans is dat iemand die ziekte in de toekomst ook daadwerkelijk krijgt, ook kan een steeds groter aantal ziekten in een vroeg stadium worden aangetoond. Van veel aandoeningen is inmiddels bekend welke risicofactoren een rol spelen bij hun ontstaan. De drang - en soms dwang - die opgelegd wordt om die risicofactoren te mijden wordt snel groter; denk aan het roken, drinken en snacken.

Niemand zal ontkennen dat voorkomen beter is dan genezen en dat preventieve zorg van grote waarde is. Die zorg roept echter ook veel vragen op. Op levensbeschouwelijk gebied, bijvoorbeeld, waar de vraag klinkt hoe we willen leven met de kans op ziekte of gebrek. Willen we een leven leiden waar risico's een geaccepteerd onderdeel van zijn of spelen we liever op safe en proberen we elke onzekerheid koste wat het kost te vermijden? En in welke mate willen we ons leven van nu laten beïnvloeden door de kans op ziekte straks? Wat zijn we bereid daarvoor opzij te zetten? Uiteindelijk kan er hoogstens sprake zijn van uitstel, nooit van afstel; de ziekte die we nu weten te voorkomen of genezen geeft ruimte aan een andere, misschien veel kwalijker of kostbaarder ziekte, straks.

Op het gebied van vroegtijdige opsporing telt de vraag voor hoeveel mensen het hoeveel moeite, onzekerheid en geld kost om één ziektegeval op te sporen. En wat betekent die vondst, afgezet tegen het voordeel dat behaald wordt? Moet dat voordeel gemeten worden in geluk, levensduur, geld of in succes van de medische wetenschap?

Zo komt preventieve zorg onherroepelijk aan grenzen. Op deze pagina zullen we ons met die grenzen gaan bezighouden. We zullen het bijvoorbeeld moeten hebben over de houdbaarheid van die grenzen en over de vraag of je kunt eisen dat ze door iedereen worden gerespecteerd.
Diverse thema's zullen aan bod komen. Een eerste thema is dat van het screeningsonderzoek.



Begrippen

  • Primaire preventie
    Onder primaire preventie vallen activiteiten die voorkómen dat een bepaald gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval ontstaat. De doelgroep bij primaire preventie zijn gezonde mensen. (RIVM)

  • Secundaire preventie
    Bij secundaire preventie worden ziekten of afwijkingen in een vroeg stadium opgespoord. De ziekte of afwijking kan daardoor eerder worden behandeld, zodat de zieke eerder geneest of de ziekte niet erger wordt. De doelgroep bestaat uit personen die ziek zijn, een verhoogd risico lopen of een bepaalde genetische aanleg hebben. (RIVM)

  • Tertiaire preventie
    Bij tertiaire preventie (valt vaak onder de zorg) worden complicaties en ziekteverergering voorkomen. Ook gaat het er hier om mensen, bij wie een ziekte al is vastgesteld, zelfredzamer te maken. Zo is tertiare preventie van diabetes gericht op het optimaal behandelen van bekende diabetespatiënten om zo complicaties te voorkómen of uit te stellen. (RIVM)

naar boven  Δ


Links

  • www.betervoorkomen.nl
    Het landelijke programma Beter voorkomen geeft een impuls aan de kwaliteit van de publieke gezondheidszorg. Het wordt uitgevoerd door de VNG, GGD Nederland en ActiZ, organisatie van zorgondernemers, in opdracht van het ministerie van VWS en onder regie van ZonMw.

  • www.ethicas.nl
    Ethicas besteedt een aparte pagina aan leefstijl en gezondheid

  • http://focus.nigz.nl
    Focus biedt de gezondheidsprofessional een snelle blik op preventie-onderwerpen

  • http://www.gezondheidsraad.nl
    De pagina Preventie van de website van de gezondheidsraad biedt een overzicht van de publicaties van de Raad op dat gebied

  • www.rivm.nl
    RIVM; (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) Nationaal Kompas Volksgezondheid; Preventie

  • www.rivm.nl
    RIVM; (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) Nationaal Kompas Volksgezondheid; Ethische aspecten van preventie

  • www.tno.nl
    TNO; Preventie en zorg

  • www.trimbospreventie.nl
    Het Trimbosinstituut presenteert op deze site allerlei feiten en ontwikkelingen op met name het gebied van psychische gezondheid, alcohol en drugs

naar boven  Δ



Literatuur
  • Hanekamp, J.C. (2001) Risico's van preventie: het voorzorgprincipe nader bekeken; Stichting HAN;
    ISBN: 90 76548 08 0

  • Horstman, K. en R. Houtepen (2005) Worstelen met gezond leven Ethiek in de preventie van hart- en vaatziekten; Uitgeverij Maklu / Het spinhuis; ISBN: 9055892548
    Overal in het land zijn er preventieprojecten ter voorkoming van hart- en vaatziekten, zo ook rond Maastricht waar al vanaf juni 1998 het project Hartslag Limburg wordt uitgevoerd. In dit project wordt de boodschap via meerdere strategieën overgebracht. Dit impliceert ook dat er velerlei mensen samenwerken om de leefstijl van de plaatselijke bevolking te verbeteren: huisartsen, cardiologen, de GGD, actieve vrijwilligers welzijnswerkers, de betreffende gemeente en een nieuwe functionaris: de gezondheidsadviseur. In deze studie wordt niet nagegaan of de doelen zijn bereikt, maar hoe de relatie tussen een gezonde leefstijl en het risico van hart- en vaatziekten werd verkondigd en hoe betrokkenen daarop reageerden. Hierbij wordt ruim baan gegeven aan de persoonlijke ervaringen. In het laatste hoofdstuk wordt nagegaan hoe de preventieve zorg op de lokale politieke agenda kwam en daar om de politieke prioriteit moest concurreren met de spreekwoordelijke lantaarnpalen. De verhalen geven een indringend beeld van de dagelijkse praktijk, een beeld dat in veel literatuur over preventie node gemist wordt.

  • Pieters, T. en F. Meijman (2008) Het reveil van de triomferende biologie; De aantrekkingskracht van genen en DNA lijkt het te winnen van leefgewoonten of omgevingsfactoren. Maar nieuwe technieken voor behandeling en preventie gericht op het individu kunnen vanuit een collectief perspectief zorgen voor nieuwe problemen.; in: Medisch Contact((63) nr. 7 pp. 290 - 292

  • Preventienota 'Kiezen voor gezond leven' (2006) Min. VWS (Download)
    • Bijlage bij preventienota 'Kiezen voor gezond leven' (speerpunten en actieprogramma) (2006) Min. VWS

  • Regt, W. de (2009) De essentie van preventie?; Uitgeverij Van Gorcum; ISBN: 9789023245230
    Verwetenschappelijken van het preventiewerk begint met vragen stellen. Doe je de goede dingen, en doe je de dingen goed? Wat is de essentie van preventie? Voorkomen, voorlichten, bevorderen? En wat wil je voorkomen, wat wil je bevorderen?

  • naar boven  Δ