screeningsonderzoek


Diverse vormen van screening zijn mogelijk. Op de eerste plaats is er de genetische screening, waarbij gekeken wordt naar de aanwezigheid van (een verhoogde kans op) genetische ziekten en afwijkingen. Andere vormen van screening zijn gericht op de vroegtijdige ontdekking van aandoeningen, zoals hypothyreoïdie, darmkanker, baarmoederhalskanker en TBC.

Voor de keus gesteld om aan screeningsonderzoek mee te doen is er enerzijds de verleiding gezond verklaard te worden - wie wil niet graag weten dat er niets aan de hand is -, maar is er anderzijds de angst dat er misschien 'iets gevonden wordt'. Nu is daar bij één enkel onderzoek doorgaans nog wel uit te komen, maar wat betekent het als er steeds weer nieuw onderzoek voorgesteld wordt?

Vroeg of laat komt screeningsonderzoek aan grenzen. Aan de grens bijvoorbeeld van zorgvuldigheid. Wordt er wel zorgvuldig met de emoties van de onderzochten omgegaan? Is hun privacy voldoende gewaarborgd? Staat het belang van de onderzochte nog wel voorop in plaats van het belang van bijvoorbeeld de farmaceutische industrie?

Een andere grens ligt bij de consequenties van het vinden van een afwijking. Voor sommigen is abortus zo'n grens als het gaat om onderzoek naar afwijkingen bij het ongeboren kind. Maar in dat geval rijst de vraag of zo'n onderzoek wel zinvol en gerechtvaardigd is als bij een positieve uitslag (de afwijking is aanwezig) bij voorbaat al vast staat dat abortus geen optie is.

Een derde grens kan liggen bij de druk die op iemand wordt uitgeoefend om aan een screeningsonderzoek mee te doen. Stel dat je kansen bij een sollicitatieprocedure afhankelijk worden gemaakt van het meedoen aan bepaald screeningsonderzoek. En welke druk, uitgeoefend door een verzekeraar, is nog te rechtvaardigen?

Op deze pagina proberen we te ontdekken wat er vanuit de ethiek over de diverse grenzen aan screeningsonderzoek te zeggen valt.



Begrippen




naar boven  Δ


Links

  • www.rivm.nl
    RIVM; (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) Nationaal Kompas Volksgezondheid; Ethische aspecten van screening

naar boven  Δ



Literatuur
  • Beaufort, I. de, J. Dwarswaard (2008) Mij kan niks gebeuren 'k heb me net nog laten keuren'; in: Beaufort, I. e.a. (red.) (2008) De kwestie; Praktijkboek ethiek voor de gezondheidszorg; Lemma, ISBN: 978 90 5931 068 1; Hoofdstuk 29

  • El, C.G. van; e.a. (2007) Genetische screening en preventie van erfelijke en aangeboren aandoeningen: een problematische combinatie; in: Tijdschrift voor Gezondheidszorg & Ethiek (17) nr. 4 pp. 105 - 111

  • Dam, L. van (2008) Bevolkingsonderzoek naar darmkanker; in: Beaufort, I. e.a. (red.) (2008) De kwestie; Praktijkboek ethiek voor de gezondheidszorg; Lemma, ISBN: 978 90 5931 068 1; Hoofdstuk 26

  • Gezondheidsraad (2006) Preïmplantatie genetische diagnostiek en screening Den Haag, Gezondheidsraad; publikatienummer 2006/01 ISBN: 90 5549 587 5 (Download)

  • Gezondheidsraad (2003) Screening van pasgeborenen op aangeboren stofwisselingsziekten in: Signalering Ethiek en Gezondheid 2003 Hoofdstuk 2, Den Haag, Gezondheidsraad; publikatienummer 2003/08 ISBN: 90 5549 478 X (Download)

  • Gezondheidsraad / Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2005) Opsporing verzocht? Screening in de huisartspraktijk in: Signalering Ethiek en Gezondheid 2005 Hoofdstuk 4, Den Haag, Gezondheidsraad, RVZ, publikatienummer 2005/07 ISBN: 90 5549 567 0 (Download)

  • Hoven, M. van den (2008) Zeker weten?!; Afzien van bevolkingsonderzoek: hoe (on)redelijk?; in: Beaufort, I. e.a. (red.) (2008) De kwestie; Praktijkboek ethiek voor de gezondheidszorg; Lemma, ISBN: 978 90 5931 068 1; Hoofdstuk 27

  • Jans, J. (2006) Genetische selectietechnologie? Ethiek binnen preïmplantatie genetische diagnostiek (PGD) en preïmplantatie Genetische Screening (PGS); in: Tijdschrift voor Gezondheidszorg & Ethiek (16) nr. 3 pp. 90 - 92

  • Jochemsen, H. (2007) Schaduwkanten van screening; Ethische, psychologische en sociale afwegingen sterk onderbelicht; in: Medisch Contact (62) nr. 7 pp. 300 - 303

  • Nijsingh, N. (2006) De hielprik: staat of valt een uitbreiding bij een grondiger informed consent procedure? in: Tijdschrift voor Gezondheidszorg & Ethiek (16) nr. 3 pp. 92 - 93

  • Rondeel, J. en R. Slingerland (2006) Testen op verzoek; zelf een test regelen moet kunnen, maar niet in een supermarkt; in: Medisch Contact, 61 nr. 27; pp. 1116 - 1118

  • Wert, G. de; C.T.R.M. Schrander - Stumpel; H. de Nijs - Bik (2001) Klinische genetica (16): Ethische aspecten van genetische screening in: Patient Care (Het tijdschrift voor de huisarts) 28 (6): pp. 79 - 83

  • Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) (1996)

  • Zwieten, M.C.B. (2006) Promotie onderzoek: Hoe wenselijk is gerichte prenatale diagnostiek? The target of testing; Dealing with 'unexpected' findings in prenatal diagnosis. Universiteit van Amsterdam; AMC
naar boven  Δ