commercialisering van de zorg


Volgens het woordenboek is een patiënt iemand die lijdt; die geduldig alles verdraagt. Het verwoordt een opvatting van patiënt-zijn die we tegenwoordig niet zo vaak meer tegenkomen. In die opvatting is de geduldige ontvanger van zorg in hoge mate afhankelijk van de zorggever. De zorgrelatie is sterk asymmetrisch.

We zijn echter niet graag meer zo afhankelijk van anderen. Onder meer daarom werd de zorgrelatie verzakelijkt: de patiënt ontwikkelde zich tot zorgvrager en in veel gevallen tot consument van de betaalde dienst 'zorg'. Als consument staat hij immers op gelijke voet met de zorgverlener, namelijk als handelspartner, en dat maakt hem minder afhankelijk.

Uiteraard is dat niet de enige verklaring voor de toenemende commercialisering van zorg. Een andere verklaring ligt in het feit dat er een sterke neiging bestaat tot verzakelijking en tot het reduceren van waarden tot economische waarden. "Tijd is geld" en "Voor geld is alles te koop." Ook de beelden van maakbaarheid van de mens en van gezondheid als hoogste goed dragen ertoe bij zorg te zien als een dienst die gevraagd en geleverd kan worden om een gezonde mens te 'produceren'.

Ethiek als de systematische bezinning op de vraag of het goede wel gedaan wordt, houdt zich uitdrukkelijk ook met deze ontwikkeling bezig. Zij vraagt zich bijvoorbeeld af of zorg niet méér is dan een dienst die in de markt gezet kan worden en of afhankelijk-zijn wel zo verwerpelijk is. Is het niet een wezenskenmerk van mensen afhankelijk te zijn van anderen?

Op deze bladzijde worden handreikingen gedaan om na te denken over commercialisering van de zorg.



Begrippen

  • beroepsethiek
    Beroepsethiek (beter: beroepsmoraal) is de set van normen en waarden die richtinggevend is voor het beroepsmatig handelen. Deze normen en waarden zijn vastgelegd in onder meer beroepscodes, standaarden en protocollen

  • commercialisering van zorg
    Het in de markt zetten van zorg als een produkt

  • consumentisme
    Het zich als consument gedragen (i.c. zorg verbruiken als een produkt)

    Een maatschappelijke beweging die beoogt de rechten en de macht van de consumenten  t.o.v. de producenten en aanbieders te versterken (van Dale)

  • economisering van zorg
    Soms wordt met economisering commercialisering of privatisering van zorg bedoeld, soms het economisch verantwoord omgaan met de gezondheidszorg.(RVZ, 2004)

  • juridisering in de zorg
    De tendens om alles wat met zorg te maken heeft in juridische termen te definiëren en de tendens die zorg wettelijk te reguleren

naar boven  Δ


Links

naar boven  Δ



Literatuur

  • Bood, A. (2003) De maakbare mens in: Signalering Ethiek en Gezondheid 2003 Hfdst. 4; Gezondheidsraad Den Haag ISBN 90 5549 478 X

  • Broersen, S. (2008) Ziekte te koop; maatschappij medicaliseert tot in het absurde; in: Medisch Contact (64) nr. 1 pp. 20 - 22

  • Dartel van, J.N., M. Jacobs en R.J.M. Jeurissen (2002) Ethiek bedrijven in de zorg Assen: Van Gorcum; ISBN: 90 232 3690 4

  • Elteren, A. van, H.P. Kunneman en M. Rozing (2006) Thuiszorg in transitie; Een onderzoek naar de gevolgen van het recente overheidsbeleid voor centrale zorgwaarden in de thuiszorg; Onderzoeksrapport Universiteit voor Humanistiek, Utrecht; (Voor download zie op pagina 'Download')

  • Gezondheidsraad (2009) Wie betaalt, bepaalt?, Signalering ethiek en gezondheid, 2009/3. Den Haag: Centrum voor ethiek en gezondheid, 2009 Publicatienummer Gezondheidsraad: 2009/18; ISBN 978-90-78823-10-0; (Voor download zie op pagina 'Download')

  • Grit, K. en A. de Bont (2007) Zorgaanbieders en de ethische aspecten van marktwerking: de praktijkopgave van het creëren van een passende zorgmarkt; Instituut voor Beleid en Management van de Gezondheidszorg (BMG) Erasmus Medisch Centrum Rotterdam; (Voor download zie op pagina 'Download')

  • Hilhorst, M., en A. Struijs (2005) Commerciële normen in de zorg in: Medisch Contact 60 nr. 12 p. 488 - 491 Utrecht KNMG

  • Inspectie voor de Gezondheidszorg (2009) Behandelrichtlijnen en geneesmiddelenformularia vatbaar voor beïnvloeding door farmaceutische industrie download: http://www.igz.nl

  • Jagt, E.J. van der; (2003) Eisend gedrag en agressie van zorgvragers; in: Signalering Ethiek en Gezondheid 2003 Hfdst.2 Raad voor de Volksgezondheid en Zorg Den Haag; ISBN: 90 5732 118 1

  • Jochemsen, H.; (2005) Patiëntgestuurde of professiegestuurde zorg; patiënt als zorgconsument? in: ZM Magazine febr. 2005 ISSN: 1381 - 0901

  • Kunneman, H.P. en M. Slob (2007) Thuiszorg in transitie; Een onderzoek naar de gevolgen van het recente overheidsbeleid voor centrale zorgwaarden in de thuiszorg; korte versie onderzoeksrapport; Bunnik, LSBK; ISBN: 90 811448 1 2; (Voor download zie op pagina 'Download')

  • Mol, A. (2004) Klant of zieke? Markttaal en de eigenheid van de gezondheidszorg in: Krisis, tijdschrift voor empirische filosofie 2004 nr. 3 p. 3 - 24

  • Palm, I. (red.) (2005) De zorg is geen markt; een kritische analyse van de marktwerking in de zorg vanuit verschillende perspectieven; Rotterdam: wetenschappelijk bureau SP; download: www.zorggeenmarkt.nl

  • Polder, J.J., J. Hoogland, H. Jochemsen; (1996) Professie of profijt? Amsterdam: Buijten & Schipperheijn

  • Post, D. (2005) Markt en zorg onverenigbaar; Artsen zijn geen leveranciers van producten in: Medisch Contact (60) nr. 18  p. 752 - 754

  • Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2005) Houdbare solidariteit in de gezondheidszorg (advies) code: SIG 05/02; te bestellen: http://www.rvz.net

  • Reinders, J.S.; (2000) Over markt en zorg in: Ethiek in de zorg voor mensen met een verstandelijke handicap hfdst. 7 p. 94 -108 Amsterdam Boom; ISBN: 90 5352 582 3

  • Schuyt, K. (2005) Zorgzaamheid en zorgvuldigheid Woerden: NIGZ; ISBN: 90 692 2824 10

  • Struijs, A.J. (2004) Economisering van zorg en beroepsethiek in: Signalering ethiek en gezondheid 2004; Hfdst.7 Raad voor de Volksgezondheid en Zorg Zoetermeer; ISBN: 90 5732 137 8 (Voor download zie op pagina 'Download') Dit signalement is gebaseerd op drie achtergrondstudies:
    1. Hilhorst, M. T. (2004) Goeddoen met winst maken: naar een economisering van zorg en beroepsethiek?; Zoetermeer: CEG / RVZ
    2. Hout, E.J.T. van; K. Putters (2004) De waarde van de norm: effecten van economisering op het handelen van artsen en managers in de ziekenhuiszorg; Zoetermeer: CEG / RVZ
    3. Zuuren, F.J. van (2004) Marktwerking en ethiek in de kliniek: stemmen uit de praktijk Zoetermeer: CEG / RVZ

  • Tonkens, E. (2003) Mondige burgers, getemde professionals; marktwerking, vraagsturing en professionaliteit in de publieke sector; Utrecht, NIZW; ISBN: 90 5957 041 3 (zie vakliteratuur onder letter 'T')

  • Tijdschrift voor Gezondheidszorg & Ethiek (2006) Themanummer: beroepsethiek en marktwerking in de zorg; Jaargang 16 nr. 2; Assen, Koninklijke Van Gorcum
    waarin met name:
    Dartel, H. van en R. Jeurissen; Professionaliteit in de zorg; naar nieuwe definiëringen van oude rollen; pp. 61 - 65

naar boven  Δ