Over film en literatuur


films

    geen titels

boeken

  • Becker, M. en P. van Tongeren (2009) Sprekende werken; Over de ethische zeggingskracht van literatuur; Uitgeverij Damon; ISBN: 9789055739363
    In dit boek becommentariëren achttien vooraanstaande filosofen uit Nederland en België een groot kunstwerk. De schrijvers kozen meestal voor een roman, maar ook film, gedichten, toneelstuk, schildering en een literaire correspondentie zijn vertegenwoordigd. Iedere auteur slaagt erin de kloof tussen filosofie ('waarheid') en kunst ('schoonheid') te overbruggen: kunstwerken drukken iets uit over de waarheid van het menselijk leven, en uitwerking hiervan verdiept de schoonheidsbeleving. De bundel maakt het verschil tussen kunst en filosofie productief.

  • Cornelissen, N. (2011) Armando, Brakman Mutsaers; over filosofie en literatuur; Uitgeverij Klement; ISBN: 9789086870882
    ISBN: 9789055739363
    Het werk van Armando, Brakman en Mutsaers kent strategieën die inspelen op problemen die ook centraal staan in de recente geschiedenis van de wijsbegeerte. Deze strategieën kunnen een kritiek behelzen op de filosofische manier van denken, maar er ook een aanvulling op vormen.
    Niels Cornelissen leest het werk van de drie literatoren samen met dat van denkers als Adorno, Derrida en Deleuze. Kwesties die dan in het vizier komen zijn de autonomie van de kunst, de rol van geschiedenis in literatuur, het autobiografische, de kritische werking van de roman en de verhouding tussen mens en dier. In een combinatie van filosofische en literaire inzichten ontstaat een wisselwerking tussen beide genres. Niet alleen maakt filosofie zaken zichtbaar in literatuur, op haar beurt is literatuur niet zonder gevolgen voor filosofie.

  • Meulenberg, F.; J. van der Meer en A.K. Oderwald (2002) Ziektebeelden; Essays over literatuur en geneeskunde; Utrecht, uitgeverij Lemma; ISBN: 90 5931 094 2
    De belangstelling voor de relatie tussen geneeskunde en literatuur groeit. Steeds meer internationale vaktijdschriften publiceren hierover of hebben zelfs een aparte rubriek hiervoor opengesteld. Maar wat zijn de aanbevolen boeken voor dokters? Welke voorkeuren hebben zij? Wat spreekt hen aan? En waarom? Wat kunnen dokters van literatuur leren? Ziektebeelden bevat enkele tientallen beschouwingen, over literatuur die zij aanbevelen: hét gedicht, dé roman, hét toneelstuk, dé dialoog, hét essay, hét korte verhaal dat iedere arts moet lezen.

    ZIEKTEBEELDEN, EEN SELECTIE…
    Auteurs als: Nicolaas Matsier, A.J. Dunning, Bert Keizer, Wiel Kusters, Geerten Meijsing, A. van Dantzig, Winnie Sorgdrager, Jannes van Everdingen, J. van Gijn, Douwe Draaisma, H.J.J. Leenen, R. Holdrinet, Inez de Beaufort, Frans Meijman, Guy Widdershoven
    schrijven over boeken van: L.N. Tolstoi, Marcel Proust, Dennis  Potter, Simon Vestdijk, Thomas Mann, Tim Krabbé Samuel Shem, Jorge Luis Borges, Thomas Rosenboom, Menno ter Braak, Jan Hein Donner Albert Camus, Renate Rubinstein, F. Scott Fitzgerald, Italo Svevo aan de hand van o.a. de volgende thema’s: medische thrillers, de eerste dode patiënt, psoriasis, pijn als genot, creatieve ziekten, gemiste diagnosen, euthanasie, het gezin als fatum, de opleiding tot arts, geneeskunde als soap, de verwaarloosde patiënt, huisbezoek, het fenomenale geheugen, lijfartsen, de witte jas.

  • Oderwald, A.; K. Neuvel; C. Hertogh (red.) (2004) Pijn: over literatuur en lijden; Bijdragen over literaire verbeeldingen van de omgang met pijn; Utrecht, Uitgeverij Tijdstroom; ISBN: 90-5898-070-7
    Deze bundel met een grote hoeveelheid bijdragen over pijn, wil inzicht geven in de verschillende betekenissen die aan pijn kunnen worden toegekend. De aandacht gaat vooral uit naar literatuur waarin pijn voorkomt: Warren, Brodkey, Roth, Duras, Dagerman, Sontag komen onder anderen aan bod. De teksten zijn doorschoten met gedichten van Bernlef, Kal, De Coninck en Pessoa. De tweede afdeling behandelt de medische kant van pijn en ook daarin komt veel literatuur en cultuur aan bod. Daar komen ook twee schrijvers aan het woord die het medische vak uit ervaring kennen: Willem Brakman en Bert Keizer. De derde afdeling gaat over de ervaring en bestrijding van pijn en hier krijgen verhoudingsgewijs de meeste schrijvers zelf het woord, om in verhalende zin (in fictie) pijn te bespreken: Rogi Wieg, Ivan Wolffers, Toon Tellegen en Marion Bloem. De eerste twee blijven overigens dicht bij hun eigen ervaringen. De bundel als geheel is een uitwaaierende compilatie van pijnbeschouwingen, waarin zeker wat interessants, maar ook nogal wat matigs valt aan te treffen. Een namen- en zakenregister is gelukkig toegevoegd.

  • Vandamme, S. (2006) Koele minnaars - Medische verwoording en literaire verbeelding van ziekte in verhalen; Uitgeverij Acco; ISBN: 9879033464348;
    Medische verwoording en literaire verbeelding van ziekte in verhalen 'Geneeskunde is mijn wettige echtgenote en de literatuur is mijn maîtresse. Als de een mij verveelt, slaap ik met de andere. Het is misschien een beetje wanordelijk maar het is in ieder geval niet eentonig.' Zo omschrijft de arts-schrijver Anton Tsjechov de verhouding van de literatuur met de geneeskunde. Dit boek belicht deze 'wanordelijke' maar tegelijk zinnenprikkelende liaison tussen beide disciplines. Er wordt nagegaan hoe literaire teksten en depressie- en kankerverhalen via medische bewoordingen en literaire verbeelding uitdrukking geven aan de werkelijkheid die we ziekte noemen. Negentiende-eeuwse romans over waanzin zoals Madame Bovary van Flaubert, autobiografieën over depressie en kanker, grote ziekteromans zoals De toverberg van Mann of novelles zoals De ziekte van de dood van Duras worden gelezen vanuit de vraag hoe ze reflecteren over ziekte. Wat heeft het ziekteverhaal dan toch dat het door de tijden heen telkens weer op andere gronden medische of literaire interesse opwekt? Wat leren autobiografische verhalen over kanker en depressie ons over deze ziekten? Waarom hebben zelfs fictieve verhalen iets relevants te vertellen over ziekte, zowel voor mensen die zelf met ziekte geconfronteerd worden als voor hen die er professioneel mee te maken hebben? Waarom zou een arts een autobiografie of een roman over ziekte moeten lezen? Wordt hij daar een 'betere' dokter van? Deze aanpak om ziekte in verhalen te benaderen, biedt een bijzonder perspectief op de betekenis van de literatuur voor de geneeskunde en omgekeerd. (bron: www.boekenbank.be)

    Dit boek is een bewerking van het proefschrift van de auteur: Koele minnaars; Literatuur en geneeskunde, dat zij op 10 januari 2007 aan de VU te Amsterdam verdedigd heeft.
    Geneeskunde heeft soms met romans, gedichten en toneel te maken, en literatuur handelt nogal eens over medische zaken. Die verhouding is intrigerend en complex. Sofie Vandamme spreekt in haar promotie-onderzoek in dat verband over ‘koele minnaars’. Hoewel literatuur en geneeskunde het verschijnsel ziekte verschillend benaderen, blijkt uit Vandammes onderzoek dat literatuur wel degelijk tot inzichten over ziekte kan leiden die relevant zijn binnen het medisch onderwijs en de medische praktijk. Bij het lezen van andermans ervaringen met kanker of depressie doen wij hetzelfde als een arts die een patiënt probeert te begrijpen. Ook het doorgronden van fictieve verhalen lijkt daarop, of ze nou over ziekte gaan of niet. Net zoals de arts, wil de lezer inzichten verwerven uit de talloze betekenissen die er aan ziekte worden toegekend vanuit de verschillende perspectieven van waaruit schrijvers ziekte uittekenen. Autobiografieën over depressie zijn in dat opzicht bijzonder interessant. Ondanks de nadruk op de medische beschrijving van ziekte laten ze zien hoe depressie een ervaring is van verlies. De gedachte het leven te kunnen kennen en beheersen blijkt niet vanzelfsprekend maar illusoir. Dat geldt niet alleen voor depressie. Ernstige ziekte van welke aard ook blijkt in alle verhalen een confrontatie te zijn met de 'condition humaine'. Die confrontatie kent nuanceringen afhankelijk van het soort verhaal en het beschreven ziektebeeld. Ziek zijn of een ziekte hebben is niet gelijk aan elkaar. Zo beschrijven autobiografische verhalen wat het betekent om ziek te zijn. Literaire verhalen bevragen wat ziekte zoal kan zijn. Alle verhalen kunnen bijdragen tot een beter begrip van ziekte voor zover ze gelezen worden als literatuur, als verwoording en verbeelding van ziekte. (bron: www.vu.nl)


naar boven  Δ