zorgethiek

Waarover gaat zorgethiek?

Zorgthiek gaat, net als ethiek in het algemeen, over de heel basale vragen: "Wat behoor ik te doen?" en "Hoe wil ik leven?" Maar zorgethiek doet dat vanuit een eigen perspectief. Zij neemt de (zorg)relatie als vertrekpunt. Waar andere stromingen binnen de ethiek accent leggen op rechten en plichten, concentreert de zorgethiek zich op waarden die van belang zijn voor het in stand houden en laten floreren van (zorg)relaties, zoals betrokkenheid, afhankelijkheid, verantwoordelijkheid en zorgzaamheid.

Hoewel zorgethiek vooral bekendheid geniet binnen de gezondheidszorg is het een misverstand te denken dat zij alleen voor die zorg bedoeld is. In feite richt zij zich op elk zorgend handelen, ook dat in de supermarkt en de fabriek. Want ook daar zorgen mensen voor elkaar en voor de dingen die zij maken of herstellen. Voor de zorgethiek is 'zorgen' een wezenlijk aspect van het mens-zijn.

Zorgethiek ziet de zorgrelatie altijd als onderdeel van een netwerk. Een netwerk van verantwoordelijkheden. Dan gaat het niet alleen om de verantwoordelijkheden van de zorgvrager en zorgverlener ten opzichte van elkaar, maar ook om de verantwoordelijkheden van alle anderen die op een of andere manier met die zorgrelatie te maken hebben: die van de collega's, de familie, de instelling en die van de verzekeraars. Met andere woorden: voor de zorgethiek is de context heel belangrijk.



Begrippen

  • Vier fasen van het zorgproces als morele handeling (Tronto, 1993)
    1. zorgen maken (caring about) | morele waarde: aandachtigheid
    2. Zorg op zich nemen (taking care of) | morele waarde: verantwoordelijkheid
    3. Zorgen (care giving) | morele waarde: competentie
    4. Ontvangen van zorg (care receiving) | morele waarde: responsiviteit

  • Zorgen
    'Zorgen is een eigensoortige activiteit die alles omvat wat wij doen om onze wereld zo in stand te houden, te continueren en te herstellen dat we daarin zo goed mogelijk kunnen leven. Die wereld omvat onze lichamen, ons persoon zijn en onze omgeving die we trachten samen te weven tot een complex, het leven ondersteunend web.' (Tronto, 1993)

naar boven  Δ


Links

  • sTimul: Zorg-ethisch lab; Doet nadenken over de zorgpraktijk
    http://www.stimul.be

  • Zorgethiek.nu: Website van de 'Tilburgse ethici', een groep onderzoekers met zorgethiek als gemeenschappelijk aandachtsgebied
    http://www.zorgethiek.nu

naar boven  Δ



Literatuur
  • Themanummer Zorgethiek Tijdschrift Filosofie & Praktijk 2008 (29) nr. 1; Budel, Uitgeverij Damon;
    • Heijst, A. van; Zorgethiek, een theoretisch overzicht;
    • Gardiner, K.; Waarom zou het iemands zorg zijn?;
    • Hoven, M. van den; Grenzeloze zorg? Over Florence Nightingale en redelijke eisen van moraal vanuit zorgethisch perspectief;
    • Tjong Tjin Tai, E.; Zorg in de knel: de gezinsvoogd in de zaak Savanna;

  • Heijst, A. van (2008) Iemand zien staan; Zorgethiek over erkenning; Kampen, Uitgeverij Klement; ISBN 978-90-8687-014-1
    • Jukema, J.S. (2008) Boekrecensie Iemand zien staan. Zorgethiek over erkenning in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie. 39, 157-158.
    • Corsius, E. (2008) Boekrecensie Iemand zien staan; in: Zin in Zorg; Tijdschrift van Reliëf over Zorg, Ethiek en Levensbeschouwing (10) nr. 2, p. 16

  • Heijst, A. van (2005) Menslievende zorg; een ethische kijk op professionaliteit Kampen: uitgeverij Klement; ISBN 90 77070397
    • Pasch, T. van de en M. Adriaansen (2009) Menslievende professionaliteit doet aan perspectiefwisseling; in: Tijdschrift voor Verpleegkundigen (TvZ) nr. 2 pp. 20 - 22
    • Jukema, J.S. (2006) Boekrecensie Menslievende zorg; in: Verpleegkunde (21) nr. 3, pp. 228 - 230

  • Manschot, H.A.M. en J.N. van Dartel (red.) (2003) In gesprek over goede zorg; overlegmethoden voor ethiek in de praktijk Meppel: Boom; ISBN: 90 5352 9438

  • Nistelrooy, I. van (2008) Basisboek Zorgethiek. Over menslievende zorg, moreel beraad en de motivatie van verpleegkundigen; Heeswijk, Uitgeverij Abdij van Berne - Heeswijk; ISBN 978-90-8972-004-7

  • Timmermann, M. (2010). Relationele afstemming; presentieverrijkte verpleeghuiszorg voor mensen met dementie; Proefschrift Universiteit van Tilburg

  • Tjong Tjin Tai, T.F.E. (2007) Zorgplichten en zorgethiek; Dissertatie Universiteit van Amsterdam, faculteit der Geesteswetenschappen, Promotor: Prof.dr. G.A. den Hartogh; ISBN 9789013042429
    (Voor download zie op pagina 'Download')

  • Tronto, J. (1993) Moral Boundaries: A Political Argument For An Ethic Of Care; New York: Routledge; ISBN: 9780415906425
naar boven  Δ